Türk lirasına geçiş ekseninde şekillenen makroihtiyati adımlar, 2026 boyunca mevduat tercihinden kredi dinamiklerine kadar bankacılıkta yeni bir denge yarattı.
OVP çerçevesinde makroihtiyati sıkılaşma
2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’ın sektör yansımaları, 2026’da küresel belirsizlik ve jeopolitik risklerin finansal piyasalarda oynaklığı artırdığı bir zeminde şekillendi. Bu ortamda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, dezenflasyon sürecini desteklemek amacıyla politika faiziyle uyumlu makroihtiyati adımları devreye aldı.
Yılın ilk ayında yabancı para kredilere getirilen daha sıkı büyüme sınırı ve kredili mevduat hesapları için konulan büyüme limiti, kredi genişlemesini kontrol etmeye dönük ilk adımlar oldu. Martta, kredi büyümesine göre belirlenen zorunlu karşılık uygulamasında istisna kapsamı daraltılarak istisnaların etkisi azaltıldı.
Mayıs sonunda ise tüketici tarafında ihtiyaç ve taşıt kredileri ile KMH limitleri ve TL ticari kredilere yönelik büyüme sınırları aşağı çekildi. Bu dizi adım, kredi kanalındaki hızın enflasyonla uyumlu bir patikaya çekilmesini hedefledi.
YP kredi artışında belirgin yavaşlama
Yabancı para kredilere yönelik sınırların sertleştirilmesinin etkisi, ticari kredi kompozisyonunda somutlaştı. Kur etkisinden arındırılmış yıllıklandırılmış YP ticari kredi artışının 28 Ağustos itibarıyla yüzde 11,2’ye inmesi, TL lehine kaymayı görünür kıldı.
TL cinsi yurt dışı repo fonlaması ve yurt dışından kullanılan kredilere uygulanan daha yüksek zorunlu karşılık oranları da ocak ayından itibaren devreye alınarak fonlama koşullarında sıkılık yarattı. Program döneminde kredi faizlerinin politika adımlarıyla uyumlu seyretmesi, artan fonlama maliyetlerinin ticari ve bireysel faizlere yansımasına neden oldu.
Hanehalkı borçluluğu ve varlık tercihlerindeki değişim
Makroihtiyati çerçeve, hanehalkı borçluluğunu sınırlayıcı yönde çalıştı. Bireysel kredi kartları ve KMH bakiyelerinin büyümesindeki ivme zayıfladı. Ocak 2026’dan itibaren kredi kartları ve ihtiyaç kredileri için tanınan yeniden yapılandırma imkanı, ödeme planlarının düzenlenmesine kapı araladı.
Varlık tarafında ise TL mevduatın payı belirginleşti. Öte yandan değerli metal fiyatlarındaki hızlı artış, yabancı para mevduatın içinde kıymetli maden hesaplarının ağırlığının yükselmesine yol açtı. Böylece mevduat kompozisyonu iki yönlü bir dönüşüm sergiledi: TL mevduat eğilimi güçlenirken, YP tarafında kıymetli maden hesapları öne çıktı.
Reel sektör ve bankacılık göstergeleri
Sıkı finansal koşullar, firmaların borçluluğu ve kaldıraç oranlarını tarihi ortalamaların altında tuttu. Yabancı para krediler ağırlıklı olarak büyük ölçekli firmalarda yoğunlaştı; bu durum, kredi kompozisyonundaki TL lehine değişimi destekledi.
Bankacılıkta takibe dönüşüm oranı Temmuz 2026 itibarıyla geçen yılın aynı dönemindeki yüzde 2,2 seviyesinden yüzde 2,9’a yükseldi. Buna karşın oran, tarihi ortalamanın altında kaldı. KOBİ kredileri, tüketici kredileri ve bireysel kredi kartları alacak bakiyesindeki artış, bu yükselişte etkili gösterge olarak öne çıktı.
Mevduatı, doları ve kredisi olanlar için tablo
TL mevduat sahipleri, TL’ye geçişi teşvik eden düzenlemelerle birlikte mevduatın öne çıktığı bir ortamda hareket ediyor. Kredi kullanmayı planlayan birey ve işletmeler ise büyüme sınırları, daha yüksek fonlama maliyetleri ve faizlere yansıyan sıkılaşma nedeniyle daha temkinli bir koşullarla karşılaşıyor.
Döviz cinsi kredi talebi, getirilen sınırlar ve maliyet kanalı nedeniyle hız kesti. Buna rağmen YP kredilerin daha çok büyük firmalarda yoğunlaşması, ölçek etkisinin kredi erişiminde belirleyici olduğunu işaret ediyor. Mevduat kompozisyonunda TL lehine eğilimin güçlenmesi ve YP tarafında kıymetli maden hesaplarının payının artması, tasarruf sahiplerinin risk algısına ve fiyatlama koşullarına verilen tepkilerin bir yansıması olarak öne çıkıyor.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
