ABD’de eylül verilerinde manşet ve çekirdek enflasyon yukarı yönlü sürpriz yaparken, çekirdek enflasyon kalemlerdeki yayılımı izlemek açısından piyasaların odağına yerleşti.
Veri fotoğrafı: Manşet artış hızlandı, çekirdek sürpriz yaptı
ABD Çalışma Bakanlığı’nın açıkladığı eylül TÜFE verileri, fiyat baskılarının yaz aylarına göre hızlandığını gösterdi. Aylık enflasyon yüzde 0,6 ile piyasa beklentisine paralel gerçekleşti; bu oran ağustosta yüzde 0,4’tü. Yıllık TÜFE ise yüzde 3,7’ye çıkarak tahmin edilen yüzde 3,6’nın üzerinde geldi ve ağustostaki yüzde 3,4’ün belirgin biçimde üstüne yerleşti. Bu tablo, yıllık artış hızının birkaç aydır biriken yukarı yönlü etkenlerden etkilendiğine işaret ediyor.
Manşet enflasyondaki yükselişte enerji kalemleri öne çıktı. Benzin endeksi eylülde aylık yüzde 9,1 artarak toplam aylık artışın yarısından fazlasını tek başına sürükledi. Enerji endeksi genelinde aylık artış yüzde 5,2 oldu; yıllık bazda artış ise yüzde 20,4’e ulaştı. Barınma endeksi aylık yüzde 0,4 artarken, gıda endeksi aylık bazda değişmedi; buna karşın gıda yıllık artışı yüzde 2,5 seviyesinde kaydedildi.
Değişken gıda ve enerjinin hariç tutulduğu çekirdek enflasyon da sürpriz bölgesinde kaldı. Çekirdek TÜFE aylık yüzde 0,3 yükselerek beklenen yüzde 0,2’nin üzerinde gerçekleşti; yıllık çekirdek oran yüzde 2,6’ya çıktı. Ağustosta çekirdek aylık artış yine yüzde 0,3, yıllık artış ise yüzde 2,4’tü. Bu görünüm, enerjinin ötesinde hizmet ve diğer kalemlerde de fiyatlama baskısının sürdüğüne işaret ediyor.
Piyasa tepkisi: Fed patikasına ilişkin fiyatlamalar sıkılaştı
Veri sonrası para politikası beklentileri tarafında hızlı bir yeniden fiyatlama yaşandı. Beklentileri aşan yıllık TÜFE’nin ardından, Fed’in yakın vadede ek bir artırım yapma olasılığına dair fiyatlamalar güç kazandı. Veri açıklanmadan önce daha sınırlı olan olasılıklar, açıklamanın ardından hissedilir biçimde yükseldi. Ayrıca, yılın kalanında ve gelecek yılın ilk aylarında faiz artışı ihtimaline yönelik fiyatlamaların da belirginleştiği aktarıldı.
Bazı fiyatlama göstergeleri ekim ayına ilişkin olasılıkların yukarı revize edildiğini, aralık ve ocak dönemi için daha yüksek bir politika faizi bandının ihtimal dahilinde görüldüğünü yansıttı. Bu çerçevede, aralık ayında politika faizinin daha yukarı bir aralıkta olabileceğine dönük olasılıklar dağılımı ve ocak sonunda eylüle kıyasla ek artış fiyatlaması öne çıktı. Piyasa katılımcıları, çekirdek enflasyondaki yukarı yönlü sürprizi de dikkate alarak Fed’in veri setinin geneline bakacağı görüşüyle pozisyonlarını ayarladı.
Enflasyonun bileşenleri: Enerji itici güç, gıda yatay
Eylül ayında enerji, manşet enflasyondaki ivmenin temel taşıyıcısı oldu. Benzindeki aylık yüzde 9,1’lik artış, toplam aylık TÜFE’nin yarısından fazlasını açıkladı. Enerjideki aylık yüzde 5,2’lik geniş tabanlı yükseliş, ağustosa kıyasla hızlandı. Elektrikte sınırlı artış görülürken, doğal gazda küçük bir gerileme kaydedildi.
Gıda tarafı ise aylık bazda değişmedi; alt kırılımlarda evde tüketilen gıda hafif düşerken, ev dışında tüketilen gıdada artış sürdü. Barınma endeksindeki aylık yüzde 0,4’lük artış, hizmet enflasyonunun inatçılığına işaret eden bir diğer unsur oldu. Bu tablo, çekirdek enflasyonun piyasa beklentilerinin üzerinde kalmasında da pay sahibi.
Resmi değerlendirmeler ve söylem
Verilerin ardından yönetim kanadından gelen ilk yorumlarda, enflasyon sonucunun beklenti üzerinde kalmasının hayal kırıklığı yarattığı; tabloda enerji fiyatlarındaki şokun belirleyici rol oynadığı belirtildi. Buna karşılık, ekonominin genel direncine vurgu yapıldı.
Para politikası cephesinde, karar alıcıların veriye bağlı hareket edeceğine dair söylemin ağırlığını koruduğu; yılın geri kalanında gelecek göstergelerin, özellikle enflasyonun bileşenleri ve talep dinamiklerinin, beklentileri şekillendireceği değerlendirildi.
Beklentilerde ayrışma ve izlenecek veriler
Enflasyon sonrası piyasalar, üretici fiyatları ve perakende satışlar gibi göstergeleri yakın takibe aldı. Bu veriler büyüme ivmesiyle fiyat baskıları arasındaki ilişkiyi daha netleştirebilir. Ekonomik faaliyette zayıflama sinyalleri kuvvetlenirse, sıkılaşma yönlü fiyatlamalar sınırlanabilir. Tersi durumda, enflasyon risklerinin daha kalıcı algılanması mümkün olabilir.
Öte yandan, kısa vadeli fiyatlamalarda mevcut toplantıda faizin sabit tutulabileceğine işaret eden değerlendirmeler ile yılın ilerleyen döneminde artırım ihtimalini öne çıkaran görüşlerin bir arada bulunduğu aktarılıyor. Bu durum, veri akışıyla birlikte beklentilerin dalgalı seyredebileceğine işaret ediyor.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
Kaynaklar
- Ekonomim: ABD'de enflasyon beklentileri aştı, faiz hesapları değişti
- Yenisafak.com: ABD'de enflasyon beklentileri aştı
- Anadolu Ajansı Güncel Haberler: ABD'de enflasyon eylülde hızlandı
- HABERTURK.COM: ABD'de enflasyon yükseldi
- Dünya Gazetesi: ABD enflasyon oranları
- ekonomist: ABD enflasyon verileri açıklandı!
