Borsada Emir Türleri: Limit, Piyasa, Dengeleyici Emir ve KİE Nedir?

Limit fiyatlı emir, piyasa emri, piyasadan limite, dengeleyici emir nedir? KİE ve günlük emir ne demek? Borsa İstanbul'un resmî tanımlarıyla emir türleri.

Borsada Emir Türleri: Limit, Piyasa, Dengeleyici Emir ve KİE Nedir?
Borsada Emir Türleri: Limit, Piyasa, Dengeleyici Emir ve KİE Nedir? — Görsel: techdaily / Pixabay · Pixabay Content License

Borsada hisse alıp satarken aracı kurumunuza verdiğiniz her talimata emir denir. Emir; hangi hisseyi, kaç lot, hangi fiyattan (ya da fiyatsız) ve ne kadar süreyle almak veya satmak istediğinizi söyler. Borsa İstanbul'da emirler iki eksende sınıflanır: emir tipi (fiyatın nasıl belirlendiği) ve geçerlilik süresi (emrin ne kadar bekleyeceği). Bu rehberdeki tanımlar Borsa İstanbul Pay Piyasası işleyiş sayfası esas alınarak hazırlandı.

Hisse senedi emri nedir, emir defteri nasıl çalışır?

Verdiğiniz emir aracı kurum üzerinden Borsa İstanbul'un işlem sistemine iletilir ve o hissenin emir defterine yazılır. Emir defteri, bir hisse için bekleyen tüm alış ve satış emirlerinin fiyat kademelerine göre sıralandığı listedir. Sürekli işlem seansında yeni gelen emir, karşı taraftaki en iyi fiyatlı emirle eşleşir; eşit fiyatlarda önce giren emir önceliklidir (fiyat ve zaman önceliği). Eşleşmeyen limit fiyatlı emirler defterde pasif olarak bekler.

Borsa İstanbul'da emir tipleri

Limit fiyatlı emir nedir?

Limit fiyatlı emir (LFE), fiyatın ve miktarın belirtildiği emirdir. Alışta belirttiğiniz fiyattan ya da daha ucuzdan, satışta belirttiğiniz fiyattan ya da daha pahalıdan işlem görür. Girildiği anda tamamı karşılanmazsa, kalan kısım geçerlilik süresi bitene kadar emir defterinde bekler (KİE olarak girilmediyse). En çok kullanılan emir tipidir; fiyat kontrolü sizdedir ama emrin gerçekleşmeme ihtimali vardır.

Piyasa fiyatlı emir (piyasa emri) nedir?

Piyasa emri fiyat yazılmadan, yalnızca miktar belirtilerek girilir ve karşı taraftaki en iyi fiyatlı emirlerle eşleşir. Borsa İstanbul piyasa emrini yalnızca KİE olarak kabul eder: karşılanmayan kısım deftere yazılmaz, iptal edilir. Açılış veya kapanış gibi tek fiyat aşamalarında girilen piyasa emirleri eşleşme anına kadar bekler, karşılanmazsa iptal olur ve sürekli işleme devretmez. Hızlı işlem sağlar ama sığ hisselerde birden fazla fiyat kademesinde, beklediğinizden kötü ortalamayla gerçekleşebilir.

Piyasadan limite emir nedir?

Piyasadan limite emir de fiyatsız girilir, ancak yalnızca en iyi fiyat kademesinde işlem görür. Karşılanmayan kısım, gerçekleştiği son işlem fiyatından limit fiyatlı emre dönüşür ve defterde bekler (KİE girilmediyse). Piyasa emrinin hızını isteyip birden çok kademeye yayılmaktan kaçınanlar için uygundur.

Dengeleyici emir nedir, ne demek?

Dengeleyici emir (imbalance order), açılış ve kapanış gibi tek fiyat aşamalarında kullanılan özel bir emir tipidir. Tek fiyat yönteminde önce bir eşleşme fiyatı belirlenir; bu fiyattan karşılanamayan emirler kalabilir. Dengeleyici emir, fiyat belirlemeye katılmaz; belirlenen eşleşme fiyatından, karşılanmadan kalan emirlerle işlem görmek için girilir. Bu emirler tükenirse dengeleyici emirler eşleşme fiyatından kendi aralarında da eşleşebilir. Eşleşmeyen dengeleyici emirler iptal edilir. Yani dengeleyici emir fiyatı etkilemez; oluşan fiyattan artakalan dengesizliği kapatır.

Diğer emir tipleri

  • Kısmi görünme koşullu emir: Yalnızca limit fiyatlı emirlerde kullanılır; toplam miktarın en az %20'si defterde görünür, gizli kısım parça parça yeni emir olarak açılır.
  • Orta nokta (mid-point) emri: En iyi alış ve satış fiyatının ortalamasından, ayrı ve kapalı bir defterde işlem görür. Yalnızca BIST 30 paylarında ve belirli tutar sınırları içinde kullanılır.
  • AOF (ağırlıklı ortalama fiyat) emri: Gün sonu ağırlıklı ortalama fiyattan işlem görür; yalnızca BIST 30 paylarında, büyük miktarlar için.
  • Açığa satış emri: Sahip olunmayan payın satışı için verilir ve baştan açığa satış olarak işaretlenmelidir.
  • Kotasyon: Yalnızca piyasa yapıcı veya likidite sağlayıcı üyelerin girdiği alış-satış fiyat ve miktar bildirimi.

Emir geçerlilik süresi nedir?

Geçerlilik süresi, emrin sistemde ne kadar bekleyeceğini belirler. Borsa İstanbul dört geçerlilik türü tanımlar:

  • Günlük: Aksi belirtilmedikçe her emir günlüktür. Gün içinde gerçekleşmeyen kısım gün sonunda iptal edilir.
  • KİE (Kalanı İptal Et): Emrin girildiği anda karşılanabilen kısmı işlem görür, kalan kısım hemen iptal edilir ve deftere yazılmaz. Kısmi gerçekleşmeye izin verir. Limit, piyasa, piyasadan limite ve dengeleyici emirlerin hepsi KİE olarak girilebilir.
  • İptale kadar geçerli (İKG): Pay Piyasası'nda yalnızca talep toplama yöntemiyle yapılan halka arzlarda (.HE sıraları) kullanılır; normal hisse alım satımında bulunmaz.
  • Tarihli: Belirli bir tarihe kadar geçerli emir türüdür; ancak Borsa İstanbul'a göre Pay Piyasası'nda şu an tarihli emir kullanılmamaktadır.

Bazı aracı kurum uygulamaları "birkaç gün geçerli" emir seçeneği sunar; bunlar borsa düzeyinde değil, aracı kurumun her gün emri yeniden iletmesiyle çalışır. Koşullarını kurumunuzdan teyit edin.

Hangi emir tipini ne zaman kullanmalı?

  • Fiyat önemliyse: Limit fiyatlı emir. İşlem görmeme riskini kabul edersiniz.
  • Hemen işlem önemliyse: Piyasa emri. Likit hisselerde makul, sığ hisselerde fiyat kayması riski yüksektir.
  • Hız + fiyat kontrolü dengesi: Piyasadan limite emir. Yalnızca en iyi kademede işlem görür, kalanı limit emir olarak bekler.
  • Bekleyen emir istemiyorsanız: KİE. Karşılanmayan kısım unutulup ertesi gün sürpriz işlem yaratmaz.
  • Açılış/kapanış fiyatından işlem için: Tek fiyat aşamalarında limit veya piyasa emri; artakalan dengesizliğe katılmak için dengeleyici emir.

Seans saatleri ve tek fiyat aşamaları için Borsa İstanbul işlem saatleri rehberine, borsanın kapalı olduğu günler için borsa tatil günleri sayfasına bakabilirsiniz.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir. Kurallar Borsa İstanbul tarafından değiştirilebilir; güncel hâli için Borsa İstanbul Pay Piyasası işleyiş sayfası esas alınmalıdır.

Konunun tamamı için ana rehberimize göz atın: Borsaya nasıl başlanır: İlk adımlar, hesap açılışı ve temel kurallar.

Sıkça Sorulan Sorular

Dengeleyici emir ne demek?

Açılış ve kapanış gibi tek fiyat aşamalarında, fiyat belirlemeye katılmadan, oluşan eşleşme fiyatından karşılanmadan kalan emirlerle işlem görmek için girilen emirdir. Eşleşmeyen dengeleyici emirler iptal edilir.

KİE emir nedir?

Kalanı İptal Et demektir. Emrin girildiği anda karşılanabilen kısmı işlem görür, kalan kısım deftere yazılmadan hemen iptal edilir. Borsa İstanbul piyasa emirlerini yalnızca KİE olarak kabul eder.

Limit fiyatlı emir ile piyasa fiyatlı emir arasındaki fark nedir?

Limit fiyatlı emirde fiyat ve miktar belirtilir, emir yalnızca o fiyattan veya daha iyisinden gerçekleşir ve karşılanmayan kısım bekler. Piyasa emrinde fiyat yazılmaz, karşı taraftaki en iyi fiyatlarla hemen eşleşir, karşılanmayan kısım iptal edilir.

GF
GelecekFinans Haber Merkezi
İki bağımsız kaynak ve özgünlük kontrolüyle hazırlanan finans haberleri. Yayın yöntemimiz

Paylaş

← Tüm Haberlere Dön