Türkiye'de dolar/TL kuru tek bir kurumun ilan ettiği sabit bir fiyat değil, döviz piyasasında arz ve talebe göre sürekli oluşan bir fiyattır. Türkiye Şubat 2001'den beri dalgalı kur rejimi uygular; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) kuru doğrudan belirlemez, ancak faiz kararları, rezerv yönetimi ve piyasa işlemleriyle kuru etkiler. Bu rehber kurun nasıl oluştuğunu ve hangi faktörlerin kuru etkilediğini anlatır. Güncel kur için dolar/TL sayfamıza bakabilirsiniz.
Dolar kuru neye göre belirlenir?
Kur, bankalar arası döviz piyasasında (interbank) bankaların, kurumların ve yatırımcıların alım satım emirleriyle anlık olarak oluşur. Dolara talep artarsa (ithalatçı ödemeleri, yurt dışına çıkan sermaye, dolara kaçış) kur yükselir; dolar arzı artarsa (ihracat gelirleri, turizm, yurt içine giren yabancı sermaye) kur düşer. Bankaların ve döviz bürolarının size gösterdiği kur, bu piyasa kurunun üzerine eklenen alış-satış farkını (makas) içerir.
TCMB kuru nedir?
TCMB her iş günü saat 15.30 civarında gösterge niteliğindeki döviz kurlarını ilan eder. Bu kurlar o andaki piyasa fiyatlarından derlenir; resmî işlemlerde, sözleşmelerde ve muhasebede referans olarak kullanılır, ancak gün içinde piyasada işlem gören kur bundan farklı olabilir. TCMB ayrıca efektif (banknot) kurları da yayımlar.
Döviz kurunu etkileyen makroekonomik faktörler
- Faiz farkı: TL faizleri dolar faizlerine göre yüksekse TL varlıkları cazip hâle gelir ve TL'ye talep artabilir. TCMB'nin politika faizi ve ABD Merkez Bankası (Fed) kararları bu yüzden kuru etkiler. Güncel oranlar için faiz sayfamıza bakabilirsiniz.
- Enflasyon farkı: Türkiye'de enflasyon ABD'den yüksek olduğu sürece TL'nin satın alma gücü daha hızlı erir; uzun vadede bu, kuru yukarı iter.
- Cari denge: Ülkenin dış dünyaya ödediği döviz (ithalat, enerji) kazandığından (ihracat, turizm) fazlaysa döviz açığı oluşur. Ayrıntı için cari açık nedir rehberine bakın.
- Merkez Bankası rezervleri: Rezervler, olası kur dalgalanmalarına karşı TCMB'nin müdahale gücünü gösterir. TCMB rezerv verilerini haftalık olarak yayımlar.
- Risk algısı: Ülke risk primi (CDS), kredi notu ve siyasi/jeopolitik gelişmeler yabancı sermaye girişini, dolayısıyla kuru etkiler.
- Küresel dolar: Dolar dünya genelinde değer kazandığında (ör. Fed faiz artırırken) gelişmekte olan ülke paraları genellikle zayıflar.
- Yerleşiklerin döviz talebi: Hane halkı ve şirketlerin TL'den dövize geçme eğilimi (dolarizasyon) talebi doğrudan artırır.
Döviz kuru beklentisi nedir, nereden takip edilir?
Kur beklentisi, piyasa katılımcılarının gelecekteki bir tarihteki kur için tahminidir. Türkiye'de en çok başvurulan kaynak, TCMB'nin her ay yayımladığı Piyasa Katılımcıları Anketi'dir; ankette ekonomistler ve finans profesyonellerinin yıl sonu dolar/TL kuru, enflasyon ve faiz beklentileri yer alır. Bir diğer gösterge, VİOP'taki dolar/TL vadeli işlem fiyatlarıdır: Bunlar bir tahmin değil, iki para birimi arasındaki faiz farkını yansıtan fiyatlardır. Vadeli işlemler hakkında bilgi için VİOP nedir rehberine bakabilirsiniz. Beklentiler gerçekleşmek zorunda değildir; kurun gelecekteki seviyesini kimse kesin olarak bilemez.
Makroekonomik faktörler nasıl takip edilir?
- TCMB: Para Politikası Kurulu kararları, haftalık rezerv verileri, Piyasa Katılımcıları Anketi, ödemeler dengesi istatistikleri.
- TÜİK: Her ayın 3'ünde açıklanan enflasyon verisi; dış ticaret ve büyüme rakamları. Enflasyon endeksleri için TÜFE ve ÜFE farkı rehberine bakabilirsiniz.
- ABD verileri: Fed faiz kararları, ABD enflasyonu ve istihdam verileri.
Farklı para birimleri arasında hesaplama yapmak için döviz çevirici aracını kullanabilirsiniz.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir ve kur tahmini içermez. Resmî gösterge kurlar için TCMB esas alınmalıdır.




